Το πρώτο Ελληνικό site προπονητικής ποδοσφαίρου
Εργαστηριακή Αξιολόγηση

Αξιολόγηση »

Δείτε τα πιο σύγχρονα εξειδικευμένα πρωτόκολλα κατοχυρωμένα στη παγκόσμια βιβλιογραφία με την βοήθεια ειδικών μηχανημάτων/οργάνων αξιολόγησης σε περιβάλλον εργαστηρίου.

Η VO2max αποτέλεσε την πιο συχνά μετρούμενη παράμετρο φυσικής κατάστασης στο ποδόσφαιρο κατά την περίοδο 1980-2000 (1). Ένα εύρος τιμών 60-70 mL·kg–1·min–1 έχει προταθεί ως το απαιτούμενο “κατώφλι” για άρρενες ποδοσφαιριστές υψηλού επιπέδου (1, 2); ωστόσο διαπιστώνεται σημαντική διακύμανση στις τιμές της VO2max μεταξύ επαγγελματιών ποδοσφαιριστών από διαφορετικές χώρες (Πίνακας 1).

Μελέτη

Δείγμα (n)

Χώρα

Mean±SD

(mL·kg–1·min–1)

Sporis et al, 2009

270

Κροατία

60.1±2.3

Ziogas et al, 2010

53

Ελλάδα

58.8±3.3

Arnasson et al, 2004

225

Ισλανδία

62.5±4.8

Haugen & Seiler, 2015

598

Νορβηγία

63.0±3.0

Πίνακας 1. Μέσος όρος ± τυπική απόκλιση τιμών VO2max σε μεγάλες σειρές επαγγελματιών ποδοσφαιριστών.

Από τα υπάρχοντα ερευνητικά δεδομένα φαίνεται ότι η VO2max δεν μπορεί να διαχωρίσει μεταξύ αθλητών διαφορετικού επιπέδου σε μελέτες με μεγάλες σειρές ποδοσφαιριστών (4, 6, 7). Για παράδειγμα η VO2max κατά την έναρξη της περιόδου προετοιμασίας δεν μπορεί να διαχωρίσει αθλητές διαφορετικών κατηγοριών σε ένα δείγμα 129 επαγγελματιών ποδοσφαιριστών (Κατηγορία Α=58.8±3.3 mL·kg–1·min–1; Κατηγορία Β=56.4±3.7 mL·kg–1·min–1; Κατηγορία Γ=57.6±3.2 mL·kg–1·min–1) (4). Πιο πρόσφατα, παρατηρήθηκε ότι η VO2max δεν μπορεί να διαχωρίσει μεταξύ διεθνών ποδοσφαιριστών, ποδοσφαιριστών 1ης και ποδοσφαιριστών 2ης κατηγορίας σε μια εξαιρετικά μεγάλη σειρά 1545 ποδοσφαιριστών (7). Από προπονητική άποψη η VO2max μπορεί να αυξηθεί κατά μέσο όρο μέχρι 6% (58.7±4.4 mL·kg–1·min–1 to 61.2±4.1 mL·kg–1·min–1 σε επαγγελματίες υψηλού επιπέδου, το οποίο και απαιτεί την συσσώρευση 7.3±2.9% του συνολικού προπονητικού όγκου μιας περιόδου προετοιμασίας 8 εβδομάδων, σε υψηλές εντάσεις (≥90% HRmax) (8). Ωστόσο επιπρόσθετες αυξήσεις εντός της αγωνιστικής περιόδου δεν είναι πάντοτε εμφανείς (7, 9). Η VO2max έχει ένα τυπικό σφάλμα μέτρησης 2.0-3.4% και η μικρότερη αξιόλογη μεταβολή είναι 1.5%, επομένως μια πιθανή “πραγματική” θετική βελτίωση για ένα αθλητή ατομικά κυμαίνεται μεταξύ 3.5-5% (10). Αυτό απαιτεί ένας ποδοσφαιριστής ο οποίος ξεκινά την αγωνιστική περίοδο με τιμή VO2max 60 mL·kg–1·min–1, να επιτύχει τιμές 62.1-63.0 mL·kg–1·min–1 κατά την μέσο-αγωνιστική περίοδο. Παρά την βελτιστοποίηση της μεθοδολογίας στην αερόβια προπόνηση υψηλής έντασης (11), η οριοθέτηση τέτοιων αυξήσεων εντός της αγωνιστικής περιόδου μπορεί να αποβεί σε βάρος άλλων σημαντικών παραμέτρων φυσικής κατάστασης στο ποδόσφαιρο (6).

Βασικά σημεία

  • Η VO2max δεν αποτελεί αξιόπιστο δείκτη του αγωνιστικού επιπέδου για ένα επαγγελματία ποδοσφαιριστή.
  • Αναμφίβολες θετικές μεταβολές μπορούν να επιτευχθούν κατά την περίοδο προετοιμασίας.
  • Λόγω του μεγάλου τυπικού σφάλματος της παραμέτρου, μικρές μεταβολές εντός της αγωνιστικής περιόδου θα είναι (πιθανότατα) μη ανιχνεύσιμες.
  • Η μη ξεκάθαρη φύση των μεταβολών εντός της αγωνιστικής περιόδου σε συνδυασμό με την μέγιστη προσπάθεια που απαιτείται για τη δοκιμασία αυξάνουν την πιθανότητα παράληψης της δοκιμασίας μέσο-αγωνιστικά.

REFERENCES

  1. Stolen T, Chamari K, Castagna C, Wisloff U. Physiology of soccer: an update. Sports Med, 2005; 35:501-536.
  2. Reilly T, Bangsbo J, Franks A. Anthropometric and physiological predispositions for elite soccer. J Sports Sci, 2000; 18:669-683.
  3. Sporis G, Jukic I, Ostojic SM, Milanovic, D. Fitness profiling in soccer: physical and physiologic characteristics of elite players. J Strength Cond Res, 2009, 23:1947-1953.
  4. Ziogas GG, Patras KN, Stergiou N, Georgoulis AD. Velocity at lactate threshold and running economy must also be considered along with maximal oxygen uptake when testing elite soccer players during preseason. J Strength Cond Res, 2011; 25:414-419.
  5. Arnason A, Sigurdsson SB, Gudmundsson A, Holme I, Engebretsen L, Bahr R. Physical fitness, injuries, and team performance in soccer. Med Sci Sports Exerc, 2004; 36:278-285.
  6. Haugen T, Seiler S. Physical and physiological testing of soccer players: Why, what and how should we measure? Sportscience, 2015; 19:10-26. Available at www.sportsci.org/2015/TH.htm.
  7. Tonnessen E, Hem E, Leirstein S, Haugen T, Seiler S. Maximal aerobic power characteristics of male professional soccer players, 1989-2012. Int J Sports Physiol Perform, 2013; 8:323-329.
  8. Castagna C, Impellizzeri FM, Chaouachi A, Manzi V. Pre-season variations in aerobic fitness and performance in elite-standard soccer players: A team study. J Strength Cond Res, 2013; 27: 2959-2965.
  9. Kalapotharakos VI, Ziogas G, Tokmakidis SP. Seasonal aerobic performance variations in elite sοccer players. J Strength Cond Res, 2011; 25:1502-1507.
  10. Hopkins WG. How to interpret changes in an athletic performance test. Sportscience, 2004; 8:1-7. Available at www.sportsci.org/jour/wghtests.htm.
  11. Buchheit M, Laursen PB. High-intensity interval training, solutions to the programming puzzle: Part I: cardiopulmonary emphasis. Sports Med, 2013; 43:313-338.
Εργαστηριακή Αξιολόγηση
1.Η αξία της μέτρησης της VO2max στο σύγχρονο ποδόσφαιρο

Η εργαστηριακή αξιολόγηση της αερόβιας ικανότητας ποδοσφαιριστών τυπικά περιλαμβάνει μία δοκιμασία στο δαπεδοεργόμετρο (διάδρομο) σε προοδευτικά αυξανόμενες ταχύτητες μέχρι το σημείο της βουλητικής εξάντλησης (1). Κατά την διάρκεια της δοκιμασίας συλλέγονται αναπνευστικά αέρια (O2, CO2) καθώς και γαλακτικό από το αίμα τα οποία χρησιμοποιούνται για τον καθορισμό ενός εύρους φυσιολογικών δεικτών (γαλακτικά κατώφλια, μέγιστη πρόσληψη οξυγόνου) καθώς και τις αντίστοιχες ταχύτητες (1). Από την άλλη πλευρά η αξιολόγηση στο γήπεδο των παραμέτρων ταχύτητας τυπικά περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων παραμέτρων (πρώτο βήμα, επιτάχυνση), και την μέτρηση της μέγιστης ταχύτητας (2). Το φάσμα των ταχυτήτων που σχετίζονται με τις παραπάνω φυσιολογικές παραμέτρους καθώς και η εισαγωγή της μέγιστης ταχύτητας καθορίζουν το συνολικό κινητικό “προφίλ” του αθλητή (3) το οποίο λαμβάνει υπόψη υπομέγιστους και μέγιστους φυσιολογικούς δείκτες αλλά και νευρομυϊκές παραμέτρους (Εικόνα 1).

Εν συντομία η V2 αντιπροσωπεύει την ταχύτητα στο αερόβιο κατώφλι; μέχρι την ένταση αυτή η ενέργεια προέρχεται σχεδόν αποκλειστικά από τον αερόβιο μηχανισμό. Η V4 αντιπροσωπεύει το αναερόβιο κατώφλι και μέχρι την ένταση αυτή ο αερόβιος μηχανισμός παραμένει ο κύριος ενεργειακός πάροχος. Πάνω από την ένταση αυτή η ενέργεια εξακολουθεί να παρέχεται από τον αερόβιο μηχανισμό αλλά υπάρχει μια προοδευτικά αυξανόμενη συμμετοχή του αναερόβιου μηχανισμού. Η ταχύτητα στη μέγιστη πρόσληψη οξυγόνου (vVO2max) αντιπροσωπεύει την ένταση η οποία προκαλεί μέγιστη ενεργοποίηση του αερόβιου μηχανισμού. Περί- και πάνω από την vVO2max υπάρχει ένας μεγάλος συνδυασμός αναλογιών έργου:ανάπαυσης καθώς και διάρκειας άσκησης οι οποίοι παρέχουν ένα αντίστοιχα μεγάλο εύρος ενεργειακών συμμετοχών τόσο του αερόβιου όσο και του αναερόβιου μηχανισμού (3, 4). Τέλος η μέγιστη ταχύτητα spint (maximal sprinting speed, MSS) αντιπροσωπεύει το ανώτερο νευρομυϊκό όριο στην κίνηση (3, 4).

Εργαστηριακή Αξιολόγηση

Το παραπάνω φάσμα ταχυτήτων μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να αξιολογήσει την συμμετοχή του αναερόβιου μηχανισμού κατά την εκτέλεση διαφόρων “drills” υψηλής έντασης. Για παράδειγμα 2 ποδοσφαιριστές με την ίδια vVO2max αλλά διαφορετική MSS θα έχουν διαφορετική επιβάρυνση κατά την εκτέλεση για παράδειγμα διαλειμματικού τρεξίματος υψηλής έντασης διάρκειας 6min με αναλογία έργου:ανάπαυσης 15:15 στο 120%vVO2max και παθητικό διάλειμμα. Συγκεκριμένα παρά τις όμοιες vVO2max η παραπάνω προπόνηση θα είναι πιο έντονη για τον αθλητή με την χαμηλότερη MSS. Αυτό οφείλεται στο ότι η απόλυτη ένταση του έργου (π.χ. ~22 km·h-1) θα είναι πιο κοντά στο ανώτερο όριο του φάσματος ταχυτήτων για τον αθλητή αυτό. Επομένως παρότι η παραπάνω προπόνηση επιβαρύνει στον ίδιο βαθμό τον αερόβιο μηχανισμό για τους 2 ποδοσφαιριστές, ο αθλητής με την χαμηλότερη MSS επιβαρύνεται με υψηλότερο αναερόβιο φορτίο (3, 4).

ΑΝΑΦΟΡΕΣ

  1. Ziogas GG, Patras KN, Stergiou N, Georgoulis AD. Velocity at lactate threshold and running economy must also be considered along with maximal oxygen uptake when testing elite soccer players during preseason. J Strength Cond Res, 2011; 25(2):414-419.
  2. Haugen T, Tonnessen E, Hisdal J, Seiler S. The role and development of sprinting speed in soccer. Int J Sports Physiol Perform, 2014; 9(3):432-441.
  3. Buchheit M, Laursen PB. High-intensity interval training, solutions to the programming puzzle: Part I: cardiopulmonary emphasis. Sports Med, 2013; 43(5):313-338.
  4. Buchheit M, Laursen PB. High-intensity interval training, solutions to the programming puzzle. Part II: anaerobic energy, neuromuscular load and practical applications. Sports Med, 2013; 43(10):927-54.
Εργαστηριακή Αξιολόγηση
2.“Οδηγός” για το φάσμα ταχυτήτων σε ποδοσφαιριστές